सेबोन नेतृत्वमा ‘शिव चन्द्र’लाई लगानीकर्ताको साथ, बजार सुधारको आशा बढ्दै

वैशाख २१, २०८३

नेपालको पुँजी बजार नयाँ नेतृत्वको प्रतीक्षामा रहेका बेला चर्चित शेयर बजार विश्लेषक तथा लगानीकर्ता माझ लोकप्रिय व्यक्तित्व पुरुषोत्तम राज चिमोरिया ‘शिव चन्द्र’ नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) को अध्यक्ष पदका लागि बलियो दाबेदारको रूपमा अगाडि आएका छन्।

चिमोरियाले सोमबार अर्थ मन्त्रालय पुगेर सेबोन अध्यक्ष पदका लागि औपचारिक रूपमा आवेदन दर्ता गराएका हुन्। यसपटक अध्यक्ष पदका लागि कुल ४७ जनाले आवेदन दिएका छन्। तर, तीमध्ये बजार र आम लगानीकर्ताको चासो सबैभन्दा बढी ‘शिव चन्द्र’को उम्मेदवारीतर्फ देखिएको छ।

पछिल्लो समय नेपालको शेयर बजारमा पारदर्शिता, लगानीकर्ता संरक्षण, नीतिगत स्थिरता र बजार सुधारका विषयमा व्यापक बहस भइरहेका बेला लगानीकर्ताहरूले बजारको वास्तविक अवस्था बुझेको अनुभवी नेतृत्वको माग गर्दै आएका छन्। यही सन्दर्भमा शिव चन्द्रको उम्मेदवारीलाई धेरैले आशाको रूपमा हेरेका छन्।

दुई दशकभन्दा बढीको बजार अनुभव

पुरुषोत्तम राज चिमोरिया नेपालकै परिचित शेयर बजार विश्लेषकमध्ये एक मानिन्छन्। उनले विगत दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि नेपालको पुँजी बजार, आर्थिक अवस्था, मौद्रिक नीति तथा लगानी वातावरणको निरन्तर अध्ययन, अनुसन्धान र विश्लेषण गर्दै आएका छन्।

उनी एशियन क्यापिटल लिमिटेडमा करिब सात वर्ष प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (CEO) का रूपमा कार्यरत थिए। बजार सञ्चालन, लगानी व्यवस्थापन तथा वित्तीय प्रणालीको व्यवहारिक अनुभव भएका व्यक्तिका रूपमा उनलाई लगानीकर्ताहरूले विश्वास गर्ने गरेका छन्।

सामाजिक सञ्जालमा ‘शिव चन्द्र डन’ नामबाट चर्चित चिमोरियाले शेयर बजार र अर्थतन्त्रका विषयमा गर्ने तार्किक तथा स्पष्ट विश्लेषणले आम लगानीकर्तामाझ विशेष लोकप्रियता कमाएको छ। धेरै लगानीकर्ताहरूले उनको विश्लेषणलाई तथ्यमा आधारित र व्यवहारिक मान्ने गरेका छन्।

लगानीकर्ताको अपेक्षा : बजार बुझ्ने नेतृत्व

नेपाल धितोपत्र बोर्ड देशको पुँजी बजार नियमन गर्ने मुख्य निकाय हो। आईपीओ स्वीकृति, ब्रोकर अनुमति, धितोपत्र बजार नियमन, लगानीकर्ता संरक्षण तथा बजार पारदर्शिता कायम गर्ने जस्ता महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सेबोनसँग रहेका छन्।

तर विगत केही वर्षदेखि बजारमा नीतिगत अन्योल, निर्णय प्रक्रियामा ढिलाइ, बजार सुधारमा सुस्तता तथा नेतृत्वको कमजोर भूमिकाको आलोचना हुँदै आएको छ। धेरै लगानीकर्ताहरूको बुझाइमा बजारको गहिराइ नबुझ्ने नेतृत्वका कारण पुँजी बजार अपेक्षाअनुसार विकास हुन सकेको छैन।

यस्तो अवस्थामा व्यवहारिक अनुभव भएको र लगानीकर्ताको भावना बुझ्ने व्यक्ति नेतृत्वमा आउनुपर्ने आवाज बलियो बन्दै गएको छ। शिव चन्द्रको उम्मेदवारीलाई यही मागसँग जोडेर हेरिएको छ।

धेरै लगानीकर्ताहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत समेत उनको समर्थन जनाइरहेका छन्। उनी सेबोन नेतृत्वमा पुगेमा बजारमा पारदर्शिता, उत्तरदायित्व र लगानीकर्तामैत्री नीतिमा सुधार आउने अपेक्षा गरिएको छ।

अध्यक्ष बन्ने योग्यता

सेबोन अध्यक्ष पदका लागि मान्यताप्राप्त विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेको हुनुपर्ने व्यवस्था छ। साथै धितोपत्र बजार व्यवस्थापन, पुँजी बजार विकास, आर्थिक, वित्तीय, वाणिज्य, व्यवस्थापन वा कानुन क्षेत्रमा कम्तीमा सात वर्षको अनुभव आवश्यक पर्नेछ।

आवेदकको उमेर ३० वर्ष पूरा भई ६५ वर्ष ननाघेको हुनुपर्नेछ। भ्रष्टाचार, सम्पत्ति शुद्धीकरण, मानव बेचबिखन, लागूऔषध कारोबार लगायतका फौजदारी कसुरमा दोषी ठहर भएका व्यक्ति अध्यक्ष पदका लागि अयोग्य हुने व्यवस्था छ।

४७ जनाको आवेदन, प्रतिस्पर्धा तीव्र

अर्थ मन्त्रालयका अनुसार सेबोन अध्यक्ष पदका लागि अन्तिम दिनसम्म ४७ जनाले आवेदन दिएका छन्। यसपटक आवेदन संख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको छ।

विगतमा अध्यक्ष नियुक्तिमा ‘म्याच फिक्सिङ’ हुने आरोप लाग्दै आएको थियो। तर यसपटक प्रतिस्पर्धा निष्पक्ष हुने अपेक्षाका कारण धेरै अनुभवी व्यक्तिहरूले आवेदन दिएको विश्लेषण गरिएको छ।

आवेदकहरूमा नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्व डेपुटी गभर्नर, चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट, पूर्व मर्चेन्ट बैंकर तथा वित्तीय क्षेत्रका अनुभवी व्यक्तिहरू रहेका छन्।

पूर्व डेपुटी गभर्नर बमबहादुर मिश्र र चिन्तामणि शिवाकोटी, राष्ट्र बैंकका निर्देशक सुवास चन्द्र घिमिरे र प्रल्हाद गिरी, सेबोनका पूर्व कार्यकारी निर्देशक डा. नवराज अधिकारी, सिन्धु विकास बैंकका पूर्व सीईओ सुरेश देवकोटा तथा रिलायन्स लाइफका डीसीईओ राकेश पोखरेललगायतले पनि आवेदन दिएका छन्।

पाँच जनाको नाम सिफारिस हुने

निवर्तमान सेबोन अध्यक्ष सन्तोषनारायण श्रेष्ठको राजीनामापछि सरकारले नयाँ अध्यक्ष छनोट प्रक्रिया अघि बढाएको हो।

राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. गुणाकर भट्टको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय सिफारिस समिति गठन गरिएको छ। समितिमा अर्थसचिव घनश्याम उपाध्याय र पूर्व बैंकर भुवनकुमार दाहाल सदस्य रहेका छन्।

समितिले प्राप्त आवेदनहरूको मूल्याङ्कनपछि अन्तिम पाँच जनाको नाम सरकारलाई सिफारिस गर्नेछ। त्यसपछि नयाँ अध्यक्ष नियुक्ति प्रक्रिया अघि बढ्नेछ।

बजार सुधारको अपेक्षा

नेपालको शेयर बजार पछिल्लो समय उतारचढाव, नीतिगत अनिश्चितता र लगानीकर्ता असन्तुष्टिबीच गुज्रिरहेको छ। बजारमा प्रविधि सुधार, पारदर्शिता, छिटो निर्णय प्रक्रिया र लगानीकर्तामैत्री नीतिको माग लगातार उठिरहेको छ।

धेरै लगानीकर्ताहरूको विश्वास छ कि व्यवहारिक अनुभव, स्पष्ट दृष्टिकोण र बजारप्रतिको गहिरो बुझाइ भएको नेतृत्व आएमा नेपालको पुँजी बजार थप व्यवस्थित, विश्वसनीय र आकर्षक बन्न सक्छ।

यही कारणले अहिले सेबोन नेतृत्वको दौडमा रहेका ‘शिव चन्द्र’ अर्थात् पुरुषोत्तम राज चिमोरियालाई धेरै लगानीकर्ताहरूले आशा र परिवर्तनको प्रतीकका रूपमा हेर्न थालेका छन्।